Lý do Trump 'ra về tay không' khi rời Ấn Độ

Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Ấn Độ bao gồm một bữa tiệc tối chiêu đãi cấp nhà nước, hàng chục ngàn người xem khích lệ và thậm chí là một ban nhạc diễu hành trên lạc đà. Nhưng điều không có là một thỏa thuận thương mại Mỹ - Ấn được đợi lâu nay.

Lần thứ hai kể từ tháng 9, khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đến thăm Mỹ, hai nước không đạt được thỏa thuận nào dù quy mô nhỏ, vốn được kỳ vọng sẽ xúc tiến thương mại cho các nhóm hàng hóa mà Mỹ muốn hội tụ, bao gồm các sản phẩm sữa, thiết bị y tế và xe máy Harley-Davidson.

Tổng thống Donald Trump bắt tay Thủ tướng Narendra Modi tại sân vận động Motera ở Ahmedabad, Ấn Độ hôm 24/2. Ảnh: PMO

Cuộc thương lượng của hai nhà lãnh đạo dân túy

Các nhà thương thuyết hai nước đã làm việc từ năm 2018, hướng đến một thỏa thuận nhằm hạ thấp các rào cản của Ấn Độ đối với một số sản phẩm của Mỹ và khôi phục quyền được miễn thuế một số hàng hóa Ấn Độ sang Mỹ.

Nhưng sự vỡ lẽ trong các cuộc thương thuyết cho thấy thách thức lớn trong việc đạt được thỏa thuận thương nghiệp giữa hai quốc gia do các nhà lãnh đạo dân túy đứng đầu, những người có những nghi về các thỏa thuận đa phương.

Cả ông Trump và ông Modi đều muốn bảo vệ công ăn việc làm ở nước mình bằng cách chống lại các đối thủ nước ngoài. Quan điểm này khiến cho việc đạt được một thỏa thuận toàn diện, dỡ bỏ các rào cản thương nghiệp trở thành xa vời.

"Cả hai phía đều chấp nhận với các quyết sách chính trị của mình và không có điểm nào là ăn nhập cho đối phương", Nisha Biswal, chủ toạ Hội đồng kinh doanh Ấn Độ - Mỹ bình luận. "Thật khó để tìm ra điểm chung để có thể đạt được thỏa thuận", ông dấn.

Trong lần xuất hiện cùng với ông Modi hôm thứ ba (25/2), ông Trump đã chào mời một thỏa thuận với Ấn Độ về việc mua hơn 3 tỷ USD thiết bị quân sự của Mỹ, cùng các hợp đồng hàng không thương mại và khí đốt tự nhiên. Ông nói rằng hai bên đã đạt được những tiến bộ to lớn về một thỏa thuận thương mại toàn diện, và ông vẫn lạc quan rằng họ có thể đạt được.

Tuy nhiên, tính cấp bách về việc phải sớm đạt được thỏa thuận không hiện rõ. Cả hai nhà lãnh đạo vẫn nêu những Quan điểm mang tính rào cản. Ông Trump cho biết ông hội tụ vào một thỏa thuận lớn hơn có thể đạt được vào cuối năm nay, nếu hai bên có thể tìm thấy điểm chung.

Điều đó có thể không dễ dàng. Trong chuyến thăm của mình, ông Trump đã nhắc lại những ca cẩm trước đây về mức thuế cao của Ấn Độ đối với sản phẩm của Mỹ, bao gồm cả xe máy Harley Davidson và các hàng hóa khác.

"Chúng tôi đang bị đánh một lượng thuế lớn và bạn không thể làm như vậy. Điều đó là không công bằng, và chúng tôi đang giải quyết chuyện này", Trump nói.

Lịch sử ăn miếng trả miếng

Kể từ khi các cuộc thương thảo thương nghiệp bắt đầu, cả Mỹ và Ấn Độ đã leo thang găng bằng cách tăng cường thuế quan và các rào cản thương mại, thay vì làm giảm tình hình. Tháng 3/2018, ông Trump đưa Ấn Độ vào danh sách các nhà nước bị áp thuế thép và nhôm. Ấn Độ đáp lại bằng thuế trả đũa đối với hạnh nhân, táo và các hàng hóa khác của Mỹ. Tháng 5/2019, chính quyền Trump đã tước ưu đãi miễn thuế hàng tỷ USD hàng xuất khẩu mà Ấn Độ từng được hưởng.

Hai bên đã gần đạt được một thỏa thuận khiêm tốn vào đầu tháng 1/2020, xóa bỏ rào cản với hàng nông nghiệp, thiết bị y tế của Mỹ và tăng cường bảo vệ sở hữu trí tuệ của Ấn Độ. Nhưng Mỹ nảy thêm nhu cầu muốn Ấn Độ mua thêm quả óc chó và gà tây, làm trì hoãn thỏa thuận.

Ấn Độ sau đó gây bất ngờ cho Trump vào tháng 2 bằng cách tuyên bố tăng thuế du nhập với hơn 100 mặt hàng, bao gồm các thiết bị y tế, đồ nội thất, điện tử, phô mai và quả óc chó có vỏ, khiến tương lai thỏa thuận thêm mịt mù.

Nhà thương thảo thương nghiệp của ông Trump, Robert Lighthizer, đã phản ứng bằng lật lại các vấn đề đã được giải quyết trước đó. Sau đó, ông đã hủy một chuyến đi theo kế hoạch là sẽ làm việc với Bộ trưởng thương mại Ấn Độ Piyush Goyal.

Một quan chức Ấn Độ đã lưu ý về các cuộc đàm phán rằng Ấn Độ sẽ không bị doạ để thực hiện một thỏa thuận với Mỹ, đặc biệt là nếu những nhượng bộ đó chung cục có thể làm tổn hại đến ích lợi của Ấn Độ.

Đối với cả Ấn Độ và Mỹ, mối quan hệ thương mại là một điều quan trọng. Ấn Độ là đối tác thương nghiệp lớn thứ chín của Mỹ vào năm 2018, trong khi Mỹ vượt qua Trung Quốc trở nên đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ năm ngoái.

'môn phái' áp lực gặp 'phong cách' cứng rắn

Edward Alden, một thành viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại, cho biết kết quả này cho thấy những hạn chế của cách tiếp cận thương nghiệp của ông Trump. Trong đó, ông cố tăng sức ép lên các đối tác thương nghiệp để buộc họ thực hiện một thỏa thuận song phương.

Với các nhà nước nhỏ hơn, coi Mỹ là một thị trường lớn, như Hàn Quốc, Nhật Bản, Canada và Mexico, ông Trump đã ký một loạt các thỏa thuận nhỏ hoặc sửa đổi. Nhưng với các nền kinh tế lớn hơn, cách tiếp cận một chọi một của ông Trump đã đích thực gặp những trở ngại, ông Alden nói.

Với Trung Quốc, dù đạt được thỏa thuận thương nghiệp hạn chế, nhưng lại chưa giải quyết được các vấn đề kinh tế lớn nhất giữa hai nước. Các cuộc thương thuyết với Liên minh châu Âu cho đến nay không tiến triển. Và với Ấn Độ, chiến dịch gây sức ép của ông Trump, có thể đã phản tác dụng, ông nói.

Alyssa Ayres, cũng là thành viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ đối ngoại, cho biết Ấn Độ đã dần mở cửa kinh tế hơn, kể từ khi gặp khủng hoảng tài chính vào năm 1991. Nhưng trong những năm gần đây, chiến thuật thương mại của chính quyền Trump có thể đã đẩy Ấn Độ theo hướng trái lại.

Nhưng Wendy Cutler, Phó Chủ tịch Hiệp hội Châu Á, cho biết Mỹ cũng không trơ tráo trong việc chẳng thể khiến Ấn Độ ký thỏa thuận thương mại. Theo đó, Ấn Độ vẫn chưa ký thỏa thuận với châu Âu dù rằng có nhiều năm thương lượng. Theo bà, các biện pháp quan thuế và phi thuế quan mới mà Ấn Độ đang dựng lên làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán nói chung.

Riêng với chính quyền Trump, "củ cà rốt" lớn nhất là khôi phục quyền được miễn cho Ấn Độ theo Hệ thống Ưu đãi Tổng quát. Nhưng "củ cà rốt" đó, miễn 200 triệu USD một năm tiền thuế cho hàng Ấn Độ không đủ hấp dẫn để nước này khao khát.

Mukesh Aghi, tổng giám đốc Diễn đàn đối tác chiến lược Mỹ - Ấn, thí dụ cuộc chiến về sữa và bò ăn chay như một thực tiễn mà hai bên khó đồng thuận.

Ấn Độ sản xuất nhiều sữa hơn bất kỳ ai khác trên thế giới mà vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu. Nhưng nước này lo rằng sữa nhập cảng giá rẻ từ Mỹ sẽ quét sạch 80 triệu dân cày nhỏ của họ. Cùng với đó là vấn đề những con bò phải ăn chay.

Ở Mỹ, gia súc thường được cho ăn các bộ phận của động vật khác. Điều đó trái quy định của Ấn Độ giáo. nên, một số nông dân Mỹ sẵn sàng nuôi bò bằng chế độ ăn chay hoàn toàn trong 90 ngày trước khi sữa của chúng được gửi đến Ấn Độ. Tuy nhiên, "chính phủ Ấn Độ vẫn không sẵn lòng bằng lòng điều này", Tom Vilsack, Giám đốc điều hành của Hội đồng xuất khẩu sữa Mỹ nói. "Tôi không thấy còn đường nào phía trước", ông thú.

Phiên An ( theo The New York Times )